r e k l a m a

Zamek Królewski w Niepołomicach to “Drugi Wawel”

Zamek w Niepołomicach

Zamek w Niepołomicach od strony rynku. Obok latarni po prawej wejście na Ogród Królowej Bony, Osady Podegrodzie i dalej na Błonia.

Zamek Królewski w Niepołomicach i Puszcza Niepołomicka to dwie rzeczy, z którymi kojarzyły mi się Niepołomice. Pomimo tego, że Niepołomice leżą mniej więcej tylko pół godziny drogi samochodem od mojego domu, jakimś cudem jeszcze tam nie byłem. Przyszła więc chwila, kiedy spakowaliśmy się rodzinką do naszych 4 kółek i wyruszyliśmy zobaczyć zamek w Niepołomicach.

Zamek Królewski w Niepołomicach – historia

Zacznijmy od odrobiny historii. Zamek w Niepołomicach swoje powstanie zawdzięcza królowi Kazimierzowi Wielkiemu, który w latach 1333-1370 właśnie tutaj, na skarpie pradoliny Wisły, wzniósł zamek obronno-myśliwski. Zamek miał wtedy 3 wieże, budynki tworzące skrzydło wschodnie i południowe oraz mury okalające dziedziniec.

Do obsługi zamku i jego dworu powstała osada, czyli obecne miasto Niepołomice, a w latach 1350-1358 wzniesiono kościół parafialny pod wezwaniem Tysiąca Męczenników. Oryginalny akt erekcyjny-donacyjny kościoła można zobaczyć w muzeum na zamku w Niepołomicach.

Niepołomice - parafialny kościół Tysiąca Męczenników

Niepołomice – parafialny kościół Tysiąca Męczenników

Tak na marginesie wszędzie piszą o skarpie pradoliny Wisły, więc napisałem i ja. Tylko co to jest ta pradolina? Sprawdziłem to i mam nadzieję, że w miarę poprawnie uproszczony sposób to opiszę.

Zamek w Niepołomicach na skarpie pradoliny Wisły

Pradoliny powstały kiedy tysiące lat temu lodowiec opuszczał tereny Polski (czy szerzej Europy). Wody z topniejącego lądolodu oraz zwykłe rzeki tworzyły koryta, którymi płynęły na wschód lub zachód, czyli nie tak jak teraz – z południa na północ. Działo się tak, ponieważ cofający się lodowiec tworzył barierę na północy a na południu barierą były góry. I właśnie na brzegu-skarpie takiej pradoliny, którą teraz płynie Wisła, stoi zamek w Niepołomicach.

Okres świetności zamku w Niepołomicach

Według kronikarza Jana Długosza, podczas panowania Jagiellonów Niepołomice były “drugą stolica Polski” a zamek “drugim Wawelem”.

Zamek w Niepołomicach swój złoty okres przeżył za czasów panowania Jagiellonów. Bardzo upodobał go sobie król Władysław Jagiełło, który wyruszał stąd na polowania w Puszczy Niepołomickiej. W Niepołomicach też najpierw świętował zwycięstwo w bitwie pod Grunwaldem i dopiero potem wrócił do Krakowa. Za czasów jego panowania na zamku zwoływano zjazdy koronne i organizowano sądy.

W pierwszej połowie XVI w., za czasów króla Zygmunta I Starego, zamek mocno przebudowano do postaci czworoboku z wewnętrznym dziedzińcem. Niestety wkrótce po tym, w roku 1550, budowlę strawił pożar.

O randze zamku królewskiego w Niepołomicach świadczy to, że w ciągu następnych kilkunastu lat został odbudowany i przebudowany zarazem przez króla Zygmunta Augusta. Zamek rozbudowano o klatki schodowe i krużganki, a po jego południowej stronie założono włoskie “Ogrody Królowej Bony“.

Zamek w Niepołomicach i czasy mordoru

Od końca XVI stulecia zamek często zmieniał właścicieli, którymi byli Curyłowie, Braniccy i Lubomirscy. W latach 1635-1637 wymieniono krużganki na wczesnobarokowe. No i przyszedł nieszczęsny potop szwedzki w 1655 r. Najeźdźcy złupili i zniszczyli miasto, kościół, a z zamku zrobili magazyn. W XVIII w. zamek w Niepołomicach ponownie wszedł w królewskie władanie, jednak nie doczekał się generalnego remontu.


r e k l a m a

Rekonstruować zamki czy zostawiać ruiny?

Loading ... Loading ...


W czasie rozbioru Polski w 1772 r. miasto i zrujnowany zamek przejęli Austriacy. Zaborcy częściowo rozebrali budowlę a częściowo przebudowali – min. wznosząc “salę akustyczną” a od strony miasta nadając zamkowi klasycystyczny wygląd. Niestety zamek służył wtedy za koszary oraz miejsce ćwiczeń konnicy. Od II połowy XIX w. do I wojny światowej zamek pełnił funkcję mieszkaniową i magazynową.


Może zainteresują Cię też inne zamki, które opisałem:


W okresie międzywojennym przebudowano dach zamku z formy mansardowej na dwuspadowy, a po frontowej stronie założono park miejski. Wydawało się, że II wojnę światową niepołomicki zamek przejdzie obronną ręką i prawie się udało. Wycofujący się Niemcy wysadzili bowiem skład amunicji na zamku dokonując w ten sposób częściowych zniszczeń.

Odbudowa zamku w Niepołomicach

Po zakończeniu wojny zamek w Niepołomicach został odrestaurowany – wyremontowano skarbiec, salę rycerską i salę akustyczną. Swoją siedzibę na zamku miało wiele instytucji publicznych min. poczta, liceum, izba porodowa, miejska łaźnia, centrum kultury, biblioteka. W 1991 r zamek przejęła Gmina Niepołomice i do 2007 r. przeprowadzono kompleksową renowację. Obecnie na zamku mieści się hotel z restauracją, a część przeznaczono do zwiedzania.

Zamek w Niepołomicach - widok od frontu z parku miejskiego

Zamek w Niepołomicach – widok od frontu z parku miejskiego

Zamek Królewski w Niepołomicach – zwiedzanie

Według legendy król Stefan Batory podczas polowania w Puszczy Niepołomickiej zranił tura strzałą. Ścigając zwierzę oddalił się od innych uczestników polowania i wtedy ranny tur niespodziewanie zaatakował króla. Justynka – córka leśniczego, strzałem z kuszy zabiła tura, ratując tym samym życie króla.

Po przyjeździe do Niepołomic zaparkowaliśmy na parkingu obok kościoła pw. Dziesięciu Tysięcy Męczenników. Po obejrzeniu kościoła z zewnątrz i wizycie w jego sieni ruszyliśmy przez rynek w stronę zamku. Wszystko jest zaraz po sąsiedzku, bowiem Niepołomice są niewielkim miasteczkiem. Na niepołomickim rynku znajduje się fontanna z pomnikiem odważnej Justynki, z którą wiąże się legenda. Postać Justynki trzyma w ręce kuszę, a pod stopami ma głowę tura.

Fragment rynku w Niepołomicach i fontanna z pomnikiem odważnej Justynki

Fragment rynku w Niepołomicach i fontanna z pomnikiem odważnej Justynki

Ogrody Królowej Bony i Osada Podegrodzie

Zanim przekroczyliśmy mury zamku postanowiliśmy zobaczyć położone obok “Ogrody Królowej Bony” i Osadę Podegrodzie. Ogrody Królowej Bony, jak można się domyślić, swoją nazwę zawdzięczają królowej Bonie, która zleciła ich założenie. Mają formę labiryntu z bukszpanowego żywopłotu z umieszczonymi gdzieniegdzie ławeczkami do siedzenia. Ogrody umiejscowione są po południowej stronie zamku i będziecie je mijać idąc od rynku do zamku.

Przy wejściu do ogrodów stoi rzeźba trzech żurawi. Żurawie są dziełem prof. Bronisława Chromego, który jest autorem wielu znanych dzieł jak np. pomnik Smoka Wawelskiego w Krakowie czy pomnik psa Dżoka pod Wawelem. Bronisław Chromy podarował rzeźbę żurawi Niepołomicom w 2005 r.

Rzeźba przedstawiająca trzy żurawie w Ogrodach Królowej Bony - Niepołomice

Rzeźba przedstawiająca trzy żurawie w Ogrodach Królowej Bony

Ogrody Królowej Bony w Niepołomicach i zamek

Ogrody Królowej Bony i Zamek Królewski w Niepołomicach

Między zamkiem a ogrodami biegnie alejka prowadząca do Osady Podegrodzie, w której znajduje się kilka drewnianych budynków. Można je zobaczyć na zewnątrz, wnętrza nie są do zwiedzania. Z tego co wiem w osadzie działa lodziarnia-cukiernia, jednak podczas naszej wizyty była nieczynna, podobnie zresztą jak wc na terenie zagrody. Przed wejście do osady, na rozstaju alejki powita Was kapliczka św. Franciszka.

Osada Podegrodzie w Niepołomicach

Osada Podegrodzie w Niepołomicach i kapliczka św. Franciszka. Po lewej i z tyłu osady są Niepołomickie Błonia.

Zamek w Niepołomicach widoczny z Osady Podegrodzie.

Zamek w Niepołomicach widoczny z Osady Podegrodzie. Drzewo pośrodku zamku to Dąb Jana Pawła II.

Tor przeszkód dla koni

Zaraz obok zagrody, po wschodniej stronie zamku, znajdują się Niepołomickie Błonia, gdzie można odpocząć. Zaskoczeniem dla nas było to, że są tu też dwa stadiony dla koni. Wybaczcie, nie znam się na koniach, zawodach konnych i terminologii, ale jeden obiekt bezpośrednio sąsiadujący z zamkiem wygląda na stadion do zawodów konnych w skokach przez przeszkody a drugi na tor treningowy z przeszkodami.

Miło tu, ale pora już na zamek. Wracamy alejką, którą tu przyszliśmy. Po drodze, w narożniku zamkowego ogrodzenia, odkrywamy Dąb Jana Pawła II, który wyrósł z nasiona Dębu “Chrobry”.

Zamek w Niepołomicach – zwiedzanie

Tajemnicza siła czakramu na zamku

Podobno na zamku w Niepołomicach znajduje się czakram, czyli punkt energetyczny w ziemi o szczególnie silnym promieniowaniu. Czakramy mają mieć silny, pozytywy wpływ na duchowość i ciało człowieka. Często w takich miejscach silnego promieniowania zakładano świątynie czy właśnie zamki. Najbardziej znany czakram w Polsce znajduje się na Wawelu.

Wejście do zamku znajduje się po zachodniej, a raczej południowo-zachodniej stronie, naprzeciwko parku miejskiego im. Andrzeja Wimmera. Przechodząc przez zamkową bramę, moją uwagę zwróciła “brona”, czyli opuszczana drewniana krata. Wejście na dziedziniec i krużganki zamku w Niepołomicach jest bezpłatne. Nic dziwnego, że zamek nazywany jest “drugim” lub “małym Wawelem”, bowiem widok na dziedzińcu bardzo przypomina ten z Wawelu.

Zamek Niepołomice - widok na dziedziniec i krużganki

Dziedziniec zamku w Niepołomicach

Na zamku znajduje się centrum konferencyjne z hotelem i restauracją. Jeśli ktoś jest więc zainteresowany, może spędzić noc na zamku. Część przeznaczona do zwiedzania znajduje się na piętrze. Po wejściu przez bramę na dziedziniec trzeba skierować się w prawo i po schodach wejść na piętro, następnie krużgankiem przejść do północno-zachodniego narożnika. Tam znajduje się kasa i wejście na wystawy (+ toalety)

Krużganki i dziedziniec na Niepołomickim Zamku

Zamek w Niepołomicach – krużganki i dziedziniec

Skarby Niepołomickiej Parafii

Zaczęliśmy od wystawy “Skarby Niepołomickiej Parafii”, gdzie zgromadzono parafialne zabytki jak przedmioty i szaty liturgiczne czy dokumenty królewskie i papieskie. Prawdopodobnie najcenniejszym z nich jest Akt Erekcyjny Króla Kazimierza Wielkiego z 4 października 1358 r., dotyczący parafialnego kościoła pod wezwaniem Tysiąca Męczenników w Niepołomicach.

Ekspozycja Skarby Niepołomickiej Parafii na zamku w Niepołomicach

Ekspozycja Skarby Niepołomickiej Parafii – Zamek Królewski w Niepołomicach

Akt erekcyjny kościoła w Niepołomicach

Akt erekcyjny króla Kazimierza Wielkiego kościoła w Niepołomicach. Pisany łaciną z pieczęcią króla.

Sukiennice w Niepołomicach 2

Kolejna wystawa na zamku to “Sukiennice w Niepołomicach 2”. W kilku salach można tu zobaczyć obrazy i rzeźby z kolekcji Muzeum Narodowego w Krakowie. Tematyka dzieł dotyczy przede wszystkim tematyki narodowej.

Wystawa Sukiennice w Niepołomicach 2

Wystawa Sukiennice w Niepołomicach 2

Sale Łowieckie i trofea myśliwskie

Interesujące, zwłaszcza dla dzieci, mogą być sale łowieckie, w których można zobaczyć między innymi wypchane zwierzęta. Niestety część gablot była jeszcze pusta. Dowiedziałem się, że sale były modernizowane i jeszcze nie zdążono umieścić części eksponatów na ekspozycji. Możliwe, że jeśli Wy się wybierzecie na zamek wszystkie eksponaty wrócą na swoje miejsce. Oprócz zwierząt zobaczycie przedmioty związane z myślistwem – broń, rogi sygnałowe, dokumenty i inne.

Sala łowiecka na zamku w Niepołomicach

Sala łowiecka na zamku w Niepołomicach

Broń i przedmioty myśliwskie na ekspozycji w sali łowieckiej

Broń i przedmioty myśliwskie na ekspozycji w sali łowieckiej

Theatrum Pictorium – Teatr Malarstwa

Na tej wystawie w 4 salach zgromadzono dzieła sztuki europejskiej z okresu od XII do XX wieku. Wiodącą liczbę wśród nich stanowią portrety. Niestety na tej wystawie nie byliśmy. Odbywały się tu chyba jakieś zajęcia grupowe i ostatecznie tak wyszło, że tej wystawy nie zobaczyliśmy.

Gabinet Włodzimierza Puchalskiego

Gabinet Puchalskiego to ekspozycja poświęcona temu znanemu przyrodnikowi. Niestety tak się złożyło, że gabinet Puchalskiego też nam umknął. Tak to czasem bywa na wycieczkach z dzieckiem. Umknęła nam też znana figura rycerza obok zamku. Ale jeszcze tu wrócimy i nadrobimy braki :)

Zamek w Niepołomicach – godziny zwiedzania i cennik

Muzeum na niepołomickim zamku czynne jest w każdy dzień tygodnia oprócz poniedziałku:

  • od maja do września w godz. 10:00-18:00
  • od października do kwietnia w godz. 10:00-17:00

Cennik biletów (z 2023 r.):

  • bilet normalny na wszystkie wystawy – 20 zł
  • bilet ulgowy na wszystkie wystawy – 14 zł
  • bilet rodzinny (już od 3 osób) – 40 zł
  • bilet na pojedyncze wystawy, w zależności od wystawy – 5 lub 10 zł pełny, 3 lub 6 zł ulgowy

Muzeum Fonografii w Niepołomicach

Po wizycie w zamku wpadliśmy na małe co nieco do restauracji “Jakubowe Smaki” przy rynku. Było całkiem smacznie, ze swojego doświadczenia dajemy “łapkę w górę” :) Potem udaliśmy się do Muzeum Fonografii, znajdującego się zaraz obok zamku po jego północno-wschodniej stronie. W budynku mieści się Małopolskie Centrum Dźwięku i Słowa, Muzeum Fonografii, kino Ważka i kawiarnia Kawka.

Małopolskie Centrum Dźwięku i Słowa oraz Muzeum Fonografii - Niepołomice

Małopolskie Centrum Dźwięku i Słowa, gdzie siedzibę ma też Muzeum Fonografii. Na zdjęciu widok od frontu. Wejście do muzeum jest z tyłu budynku.

Muzeum Fonografii Niepołomice - fragment sali z ekspozycją sprzętów grających z przełomu XIX i XX wieku.

Muzeum Fonografii Niepołomice – fragment sali z ekspozycją sprzętów grających z przełomu XIX i XX wieku.

W Muzeum Fonografii w kilku salach zgromadzone są urządzenia do zapisywania i odtwarzania dźwięku. Sale reprezentują różne dziesięciolecia i są urządzone w ich stylu. Wygląda to kapitalnie i tworzy świetny klimat. Przechodzimy z sali do sali, począwszy od przełomu XIX i XX wieku aż do lat 90-tych. Na końcu czeka sala ze stanowiskami z gramofonami i kolekcją płyt do odsłuchu. O wszystkim szerzej napiszę w osobnym wpisie. Moim zdaniem Muzeum Fonografii  jest mocnym punktem na mapie atrakcji Niepołomic i warto tu przyjść.

Kopiec Grunwaldzki w Niepołomicach

Na koniec dzisiejszej wizyty zostawiliśmy sobie Kopiec Grunwaldzki w Niepołomicach, na który wybraliśmy się piechotą. Przed spacerem wpadliśmy na lody do lokalu LodyLody przy ul. Zamkowej. Muszę przyznać, że lody były pyszne a porcje duże. Samo dojście do kopca troszkę nam się dłużyło, ale to chyba przez dogrzewające słońce.

Kopiec Grunwaldzki znajduje się około 1 km od zamku, na wzniesieniu “Wężowa Góra”. Usypany został w latach 1910-1915 na 500 lecie bitwy pod Grunwaldem. Z tego miejsca król Jagiełło miał ruszyć do Krakowa w zwycięskim pochodzie po wygranej z Krzyżakami. Oprócz kopca o tym wydarzeniu przypomina też pomnik Jagiełły na koniu, który widać na zdjęciu poniżej. Przy kopcu znajduje się plac zabaw i ławeczki do odpoczynku. Mieliśmy nadzieję, że siądziemy na chwilę chroniąc się od słońca, ale niestety żadna ławeczka nie była w cieniu.

Kopiec Grunwaldzki w Niepołomicach

Kopiec Grunwaldzki w Niepołomicach

Widok z Kopca Grunwaldzkiego nie był szczególnie imponujący, ale i przejrzystość powietrza pozostawiała wiele do życzenia. Z dwóch stron widoki zasłaniają też drzewa. W każdym razie można było dostrzec Kraków, kopiec Kościuszki, klasztor Ojców Kamedułów na Bielanach. Wskazana jednak do tego lornetka lub aparat z teleobiektywem. Zmotoryzowani mogą zaparkować na małym parkingu przy ulicy pod Kopcem.

Ratusz, Murale, Izba Miejska i Młodzieżowe Obserwatorium Astronomiczne

Po pobycie na kopcu wróciliśmy do centrum, przed wyjazdem jeszcze przysiadając na chwilkę w parku miejskim przy zamku. Zrobiłem jeszcze zdjęcia dwóch pięknych murali oraz urzekającego ratusza i izby regionalnej. Kilka minut na piechotę od rynku jest też Młodzieżowe Obserwatorium Astronomiczne. W tym dniu obserwatorium było zamknięte ze względu na odbywający się w nim jakiś zjazd czy coś w tym stylu. Chcąc odwiedzić obserwatorium czy wziąć udział w pokazach nieba trzeba się jednak wcześniej umawiać.

 

 

Budynek Ratusza w Niepołomicach

Ratusz w Niepołomicach

Mural Królowa Bona Sforza - Niepołomice

Mural Królowa Bona Sforza w Niepołomicach na ul. 3 Maja (po drugiej stronie parku miejskiego, naprzeciwko zamku)


Może zainteresują Cię również inne wpisy opisujące ciekawe miejsca w Małopolsce:


Niepołomice - Izba Regionalna

Izba Regionalna w Niepołomicach

Mural Królowa Anna Jagiellonka - Niepołomice w Małopolsce

Mural Królowa Anna Jagiellonka. Naprzeciwko Izby Regionalnej przy ul. Kazimierza Wielkiego

Młodzieżowe Obserwatorium Astronomiczne w Niepołomicach

Młodzieżowe Obserwatorium Astronomiczne w Niepołomicach

Niepołomice i zamek – jak dojechać

Jadąc do Niepołomic czy to od Krakowa czy od Tarnowa/Rzeszowa, najłatwiej dojechać autostradą i zjechać zjazdem na Targowisko/Kraków Pn. Jadąc drogą 75 na północ po około 6 km. skręcacie w lewo w ulicę Bocheńską albo dalej w ul. Myśliwską lub Drogę Królewską i tam już dotrzecie do centrum Niepołomic.

Niestety te skręty nie są odpowiednio oznaczone, ale znakiem rozpoznawczym że się do nich zbliżacie będą spore parkingi przy lesie po obu stronach drogi na DK75. Są tu leśne ścieżki przyrodnicze/dydaktyczne (kolejne miejsce do zbadania). Mijając tę charakterystyczną miejscówkę pierwszy skręt w lewo to będzie ul. Bocheńska.

Jeśli chodzi o parkingi w Niepołomicach to jest ich kilka i w większości są darmowe (chyba że coś się w tej kwestii zmieniło w międzyczasie). W zasadzie nieważne gdzie zaparkujecie, wszędzie jest blisko. Darmowe parkingi są bezpośrednio przy zamku oraz przy Muzeum Fonografii. Do wspomnianego Kopca Grunwaldzkiego też można podjechać autem, przy kopcu jest mały parking.

Zobacz atrakcje Niepołomic na mapie:

Niepołomice - zamek i inne atrakcje

ładowanie mapy - proszę czekać...

Zamek Królewski w Niepołomicach i Muzeum: 50.034206, 20.217676
Kopiec Grunwaldzki w Niepołomicach: 50.032163, 20.200371
Ogrody Królowej Bony przy zamku: 50.033258, 20.218502
Osada Podegrodzie: 50.033996, 20.219736
Muzeum Fonografii: 50.035677, 20.217885
Młodzieżowe Obserwatorium Astronomiczne: 50.033200, 20.220889
Kościół pw. Tysiąca Męczenników: 50.032242, 20.217944

Możesz również polubić…

1 Odpowiedź

  1. Aguś pisze:

    Ratusz wygląda jak mały zamek. A murale – cud malina! :)

Dodaj komentarz

cztery × trzy =

Komentujesz anonimowo. Możesz jednak podać adres strony internetowej, który będzie publicznie powiązany z Twoją nazwą/imieniem jaki wpiszesz w komentarzu. Komentarze są moderowane przed publikacją. Zastrzegam sobie możliwość nie publikowania komentarza z jakiegokolwiek powodu.